অসমীয়া গল্প, বিলাসিতাৰ বিপৰীতে, নৱ কুমাৰ নাথ, ৬ষ্ঠ বছৰৰ ৩য় সংখ্যা,

 বিলাসিতাৰ বিপৰীতে

অসমৰ এখনি সেউজীয়া গাঁও । চাৰিওফালে বাঁহবাৰী, পথাৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা সৰু নদীখন, সন্ধিয়া নামিলেই নামঘৰৰ ঘণ্টাধ্বনি— এই শান্ত পৰিৱেশতেই বাস কৰিছিল দুলাল বৰুৱাৰ পৰিয়াল । বাহিৰৰ মানুহৰ চকুত তেওঁলোক সুখী আৰু সমৃদ্ধ পৰিয়াল । দুলাল বৰুৱা এজন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু তেওঁৰ পত্নী জোনালী বৰুৱা গৃহিণী । তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ সন্তান ঋত্বিক । দুলাল বৰুৱা সাধাৰণ মানুহ আছিল । সহজ সৰল জীৱন ভাল পাইছিল । কিন্তু জোনালীৰ মনত সদায় এটা আকাংক্ষা আছিল—সমাজত নিজকে “উচ্চশ্ৰেণীৰ” বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা । গাঁৱৰ আন মানুহে তেওঁলোকক চাই ক’ব লাগে— “বৰুৱাহঁতৰ জীৱনটো কিমান আধুনিক !”

এই আকাংক্ষাই ধীৰে ধীৰে তেওঁলোকৰ জীৱনত বিষ ঢালিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে ।

গাঁৱৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়খন যথেষ্ট ভাল আছিল । বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সেই বিদ্যালয়ৰ পৰা উত্তীৰ্ণ হৈ ভাল পদত চাকৰি কৰিছিল । শিক্ষকসকল আন্তৰিক আৰু অভিজ্ঞ । কিন্তু জোনালীৰ বিশ্বাস আছিল— “ইংৰাজী মিডিয়ামৰ ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত নপঢ়িলে আজিকালি মানুহৰ মান-সম্মান নাই ।”

প্ৰতিদিন সন্ধিয়া গাঁৱৰ মহিলাসকল একেলগে বহি কথা পাতিলে জোনালী গৌৰৱেৰে কৈছিল— “আমাৰ ঋত্বিকক চহৰৰ ডাঙৰ স্কুলত ভৰ্তি কৰাম । ইংৰাজীত কথা ক’ব শিকিব ।”

কিছুমানে সমৰ্থন কৰিছিল, আন কিছুমানে নিঃশব্দে হাঁহিছিল । কিন্তু জোনালীৰ মনত কেৱল সমাজৰ চকুত “ডাঙৰ” হৈ দেখা দিয়াৰ হেঁপাহ ।

কিছুদিন পিছত ঋত্বিকৰ নামভৰ্তি হ’ল চহৰৰ এখন দামী ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত । নামভৰ্তিৰ দিনা জোনালী যেন আনন্দত আত্মহাৰা। দামী ইউনিফৰ্ম, চকচকে বেগ, টাই, জোতা—সকলো কিনা হ’ল । দুলালবাবু ভিতৰি ভিতৰি চিন্তিত আছিল যদিও পত্নীৰ মুখৰ হাঁহিটোৰ বাবে নীৰৱে থাকিল।

কিন্তু সেই হাঁহিৰ আঁৰত আৰম্ভ হৈছিল এক গভীৰ সংকট ।

বিদ্যালয়ৰ মাহিলী ফীজ, গাড়ীৰ ভাড়া, প্ৰজেক্টৰ খৰচ, টিউচন, জন্মদিনৰ অনুষ্ঠান—সকলো মিলাই খৰচ দিনে দিনে বাঢ়ি গ’ল । দুলালবাবুৰ মাহিলী দৰমহা শেষ হোৱাৰ আগতেই টকা শেষ হৈ যেত । ঘৰৰ বজাৰ, বিদ্যুৎ বিল, বৃদ্ধ মাকৰ ঔষধ—সকলোতে সমস্যা আৰম্ভ হ’ল ।

জোনালী যদিও বাহিৰৰ মানুহৰ আগত একো প্ৰকাশ নকৰিলে । ওচৰ-চুবুৰীয়াই আহিলে তেওঁ গৌৰৱেৰে কৈ থাকিল— “আমাৰ ল’ৰাটো চহৰৰ নামী স্কুলত পঢ়ে ।”

ধীৰে ধীৰে তেওঁলোকৰ জীৱনটো যেন এটা অভিনয় হৈ পৰিল । বাহিৰত হাঁহি, ভিতৰত কান্দোন ।

দুলাল বৰুৱাই প্ৰথমে বেংকৰ পৰা ঋণ ল’লে । তাৰ পিছত বন্ধুৰ পৰা ধাৰ । কেতিয়াবা সহকৰ্মীৰ ওচৰতো টকা বিচাৰিব লগা হ’ল । প্ৰতিমাহে ঋণ শোধৰ চিন্তাই তেওঁক মানসিকভাৱে ভাঙি পেলাইছিল ।

এদিন নিশা দুলাল বৰুৱা চুপচাপ বহি আছিল । হাতত বেংকৰ নোটিছ । জোনালীয়ে সুধিলে— “কি হৈছে?”

দুলাল বৰুৱাই ক্লান্ত কণ্ঠেৰে ক’লে— “এনেকৈ কিমান দিন চলিব? দৰমহাৰ আধাখিনি ঋণ শোধতেই শেষ হয় ।”

জোনালী কিছু সময় নীৰৱে থাকিল । কিন্তু অহংকাৰ এতিয়াও ভাঙি নপৰিল । “সমাজত মান ৰাখিব লাগিব । কষ্ট অলপ কৰিবই লাগিব।”

দুলালবাবুৱে দীঘল নিশ্বাস এৰি ক’লে— “সমাজে আমাৰ ঋণ মাৰি দিব নেকি?”

এই কথাৰ কোনো উত্তৰ জোনালীৰ ওচৰত নাছিল ।

ইফালে ঋত্বিকো সুখী নাছিল । বিদ্যালয়ত ধনী বন্ধু-বান্ধৱীৰ মাজত সি নিজকে বেলেগ অনুভৱ কৰিছিল । কাৰোবাৰ নতুন আইফোন, কাৰোবাৰ দামী জোতা, কাৰোবাৰ জন্মদিনত ৰেষ্টুৰেণ্ট পাৰ্টি। ঋত্বিকৰ মনত হীনমন্যতা জন্মিবলৈ ধৰিলে ।

এদিন এজন সহপাঠীয়ে সুধিলে— “তোৰ নতুন টেবলেট নাই নেকি?”

ঋত্বিকে মূৰ দোঁৱাই “নাই” ক’লে । বন্ধুবিলাকে হাঁহিবলৈ ধৰিলে । সেইদিনা ঘৰলৈ আহি সি বহু সময় চুপচাপ বহি থাকিল ।

জোনালীয়ে সুধিলে— “কি হ’ল?”

ঋত্বিকে লাহেৰে ক’লে— “মা, মোক এই স্কুলত পঢ়াব নালাগে। মই গাঁৱৰ স্কুলতো পঢ়িব পাৰোঁ ।”

এই কথা শুনি জোনালী খঙেৰে উঠিল । “তই কি বুজিবি? মানুহে কি ক’ব?”

ঋত্বিক নীৰৱে নিজৰ কোঠালৈ গুচি গ’ল । সি বুজি পাইছিল—তাৰ সুখতকৈ সমাজৰ কথা বেছি গুৰুত্ব পাইছে ।

সময় বাগৰাৰ লগে লগে পৰিয়ালত অশান্তি বাঢ়িল । দুলাল বৰুৱা খঙাল হৈ উঠিল । সৰু সৰু কথাতেই চিঞৰ-বাখৰ আৰম্ভ কৰা হ’ল । ঘৰৰ আনন্দ যেন ক’ৰবাত হেৰাই গ’ল ।

এদিন দুলাল বৰুৱাৰ বৃদ্ধ মাক অসুস্থ হৈ পৰিল । চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ বাবে টকা নাছিল । দুলাল বৰুৱা গভীৰ লজ্জা আৰু বেদনাত ডুব গ’ল । তেওঁ ভাবিলে— “নিজৰ মাকৰ চিকিৎসাৰ টকা নাই, কিন্তু সমাজক দেখুৱাবলৈ দামী স্কুলত মাচুল দি আছোঁ !”

সেই নিশা তেওঁ বহু সময় উজাগৰে থাকিল ।

কিছুদিন পিছত গাঁৱৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক হেমন্ত দাস তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ আহিল । তেওঁ আগতে ঋত্বিকক পঢ়াইছিল । ঋত্বিকৰ অৱস্থা দেখি তেওঁ সকলো বুজি পাইছিল ।

হেমন্ত মাষ্টৰে শান্তভাৱে ক’লে— “দুলাল, শিক্ষাৰ মান কেৱল দামী বিদ্যালয়ত নাথাকে । এজন শিশুৰ বাবে প্ৰয়োজন মৰম, সৎ শিক্ষা আৰু মানসিক শান্তি ।”

জোনালী কিছু অস্বস্তিত পৰিল । “কিন্তু আজিকালি সমাজে এইবোৰ চায় নেকি?”

হেমন্ত মাষ্টৰে হাঁহি ক’লে— “সমাজৰ চকু কেতিয়াও তৃপ্ত নহয় । আজি স্কুল চাব, কাইলৈ গাড়ী চাব, তাৰ পিছত ডাঙৰ ঘৰ । কিন্তু নিজৰ সন্তানৰ হাঁহিটো যদি হেৰাই যায়, তেন্তে সেই সমাজে আপোনালোকক সুখ দিব নোৱাৰে ।”

এই কথাবোৰ জোনালীৰ হৃদয়ত গভীৰভাৱে লাগিল । বহুদিনৰ পিছত তেওঁ নিজকে প্রশ্ন কৰিলে— “মই আচলতে কাক সুখী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছোঁ?”

সেইদিনা নিশা জোনালীয়ে ঋত্বিকৰ কোঠালৈ গৈ দেখিলে—সি পঢ়া টেবুলত বহি আঁক - বাক কিবা কৰি আছে । কাগজ এখনত সি এখন সৰু ঘৰ আঁকিছিল, তলত লিখা আছিল— “আমাৰ সুখী পৰিয়াল ।”

জোনালীৰ চকু ভৰি আহিল। সি উপলব্ধি কৰিলে—সন্তানটোৰ প্ৰয়োজন দামী বিদ্যালয় নহয়, শান্ত আৰু মৰমেৰে ভৰাঘৰ ।

পিছদিনা দুলাল বৰুৱা আৰু জোনালীয়ে দীঘল সময় আলোচনা কৰিলে । বহু চিন্তাৰ পিছত তেওঁলোকে সিদ্ধান্ত ল’লে—ঋত্বিকক গাঁৱৰ বিদ্যালয়তেই পুনৰ নামভৰ্তি কৰাব ।

প্ৰথমে ওচৰ-চুবুৰীয়াই নানা কথা ক’লে । “কি হ’ল? দামী স্কুল এৰি দিলে?” “টকা শেষ নেকি?”

আগতে হ’লে এই কথাবোৰে জোনালীক কষ্ট দিলেহেঁতেন । কিন্তু এইবাৰ তেওঁ শান্তভাৱে হাঁহিলে । কাৰণ তেওঁ বুজি পাইছিল—মানুহৰ মুখ বন্ধ কৰিব নোৱাৰি, কিন্তু নিজৰ জীৱনটো বচাব পাৰি ।

ঋত্বিক পুনৰ গাঁৱৰ বিদ্যালয়ত যাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে । ধীৰে ধীৰে সি আগৰ দৰে হাঁহিবলৈ ধৰিলে । বন্ধু-বান্ধৱীৰ লগত খেলিবলৈ ধৰিলে । তাৰ ফলাফলও ভাল হ’বলৈ ধৰিলে ।

দুলাল বৰুৱাই ও ধীৰে ধীৰে ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে । ঘৰত আগৰ দৰে হাঁহি উভতি আহিল । সন্ধিয়া সকলোৱে একেলগে বহি চাহ খাই কথা পাতিবলৈ ধৰিলে ।

এদিন ঋত্বিকে মাক-দেউতাকক ক’লে— “মই ডাঙৰ হৈ ভাল মানুহ হ’ব বিচাৰো । কেৱল ডাঙৰ স্কুলত পঢ়িলেই মানুহ ডাঙৰ নহয় ।”

দুলাল বৰুৱা আৰু জোনালী একে সময়তে তাৰ ফালে চাই ৰ’ল । তেওঁলোকৰ চকুত আনন্দ আৰু অনুতাপ দুয়োটাই জিলিকি উঠিল।

জোনালীয়ে লাহেৰে ক’লে— “আমাক ক্ষমা কৰিবি বাবা ।

আমি সমাজক বেছি ভয় পাইছিলোঁ।”

ঋত্বিকে হাঁহি মাৰি মাকৰ কাষত বহিল ।

সেইদিনা দুলালবাবুৱে অনুভৱ কৰিলে—প্ৰকৃত সুখ দামী জীৱনত নহয়, শান্তিপূৰ্ণ জীৱনত থাকে । সন্তানক বিলাসীতাৰ মাজত ৰাখি সমাজত ডাঙৰ দেখুওৱাতকৈ, তাক সৎ, মানৱীয় আৰু সুখী মানুহ হিচাপে গঢ়ি তোলাটোৱেই অভিভাৱকৰ আচল দায়িত্ব।

সমাজৰ চকুত ধনী দেখা যোৱাটো ক্ষণস্থায়ী ।

কিন্তু সন্তানৰ হৃদয়ত মৰমীয়াল পিতৃ-মাতৃ হিচাপে জীয়াই থকাটো চিৰস্থায়ী।

এই উপলব্ধিয়েই বৰুৱা পৰিয়ালটোক নতুন জীৱন দিলে ।

নৱ কুমাৰ নাথ

সহকাৰী শিক্ষক 

বকো মজলীয়া বিদ্যালয়

শিক্ষাখণ্ড : বকো