Labels

ব’হাগৰ মৌ-মিঠা মাত | Assamese Short story by Purabi Chutia

 হাগৰ মৌ-মিঠা মাত




             ‘‘মা, মোৰ কামটো কেতিয়া কৰি দিা?’’ "হা?" ুলি েগত সামৰি থকা কাপোৰোৰ জাপিলৈ এৰি মাকে খন্তেক তভক মাৰি মাজুনৰ কৰিলগীয়া কামটোনো কি আছিল, মনত পেলালে৷ ‘‘অ’ অ’, ৰ’া, আৰু পাঁচ মিনিটৰ পিছতেই তোমাৰ কামটো কৰি দিম৷’’ খৰধৰকৈ াকী থকা কাপোৰখিনি েগত সুমুৱাই মাক পাকঘৰলৈ আহিল৷ কামটো আৰু কি, তাইৰ হাতত জেতুকা সানি ান্ধি দি লাগে৷ আজি গৰু িহু হ’লেই যেতিয়া, িহুচোন আৰম্ভই হ’ল৷ জেতুকা হাতত লোৱাই হোৱা নাই৷ সেয়ে জেতুকাৰে হাত ৰঙা কৰিলৈ মনটো উচপিচাই আছে৷ ইফালে মাকৰ কামৰ আহৰি নাই, নগৰত থাকিলেও িহু ুলি হু কামেই থাকে৷ ঘৰ-দুৱাৰ চাফা কৰা, কাপোৰ-কানি ধোৱা, গোঁসাই ঘৰৰ নিয়মখিনিও কৰা৷ কাম কৰা মানুহজনীকো িহু ুলি ছুটী দিলে৷ নাৰান্ধো ুলিও ভাতো ৰান্ধি লগীয়াই হয়, কাৰণ দেউতাকৰ আজি ছুটী নাই৷ অফিচলৈ যা লাগে৷  কাইলৈ আকৌ মাজুনহঁত দেউতাকৰ গাঁৱৰ ঘৰলৈ যা৷ খুড়া-খুড়ী, ধুনু, মুনুহঁতে কি কি কৰিছে, ফোনতে ডাঁৰৰ াতৰিৰ ডাঁৰে দি আছে৷ আইতাকে কৈছেই, মাজুনলৈ নতুন ৰিহা-মেখেলা-চোলা [্লাউজ] সাজু কৰি থৈছে৷ ভনীয়েকহঁতৰ লগত পিন্ধি িহু নাচি পাৰি৷ এইযোৰ তাইৰ এক্সট্ৰা িহুৰ সাজ হ’– কাৰণ কৰ্মশালা আৰু মঞ্চত নাচিলৈ মাকে ইতিমধ্যে এসাজ মুগাৰ ৰিহা-মেখেলা দিছেই৷ ইমানোৰ ভাল লগা কথাৰ মাজত হাতত জেতুকাৰ ৰংখিনি লগা পাৰিলেই মাজুনৰ িহুৰ সাজোন-কাচোন সম্পূৰ্ণ হয় আৰু সেয়ে তাইৰ মাকলৈ ইমান খাটনি৷ মাকে ৰাতি শুৰ পৰত লগাই দিম ুলি কৈছিল, পিছে তাইৰ ৰ’লৈ অৱকাশ নাই৷ দুপৰীয়াৰ ভাতৰ যা-যোগাৰ কৰি থকাৰ মাজতে কালি দেউতাকে জাৰৰ পৰা আনি দিয়া জেতুকা পাতখিনি টুকি, ধুই-পখালি মিক্সিতে খুন্দি পেষ্ট নাই থৈ খোৱা-োৱাত লাগোতে কথাটো পাহৰিয়েই গৈছিল৷ কিমান যে কাম কৰিলৈ আছে তেওঁৰ৷ ঘৰৰ প্ৰতিজনলৈকে িহু ুলি দুই-এযোৰ কাপোৰ আনিছে৷ গামোচা, চাদৰ-মেখেলা, ফ্ৰক-চাৰ্ট আদিোৰ গাইপতি েগত সুমুৱাইছে, দুদিনমান থকাকৈ যা যেতিয়া তেওঁলোকৰ নিজৰো কাপোৰ-কানি, ইটো-সিটো আছেই৷ যিমান পাৰি খৰখেদাকৈ েগ দুটামান সামৰি-সুতৰি ল’লে৷
দুয়োখন হাততে জেতুকাৰ পেষ্টখিনি সানি দি মাকে ক’লৈ ধৰিলে, ‘‘জানা, আমাক সৰুতে মা-খুড়ীহঁতে পটাত জেতুকা পিহি দিছিল, জেতুকাৰ লগত কেঁহাৰাজৰ পাত, মধুৰিৰ আগো দিছিল, ৰংটো কাঢ়া হ’লৈ৷’’ পলিথিন দুটা আনি হাত দুখন মুঠি মাৰিলৈ দি পলিথিনৰ থোঙা দুটাত হাত দুখন ভৰাই ভালকৈ ৰছী দুডালেৰে ান্ধি দি কৈছিল– ‘‘আমাক এনেকৈ মাহঁতে কলপাতেৰে নুৰিয়াই ৰাতি শুৰ পৰত ান্ধি দিছিল৷ ৰাতি টোপনিতে কেতিয়া যে হাত খোল খাই গৈছিল, গমেই নাপাইছিলো৷’’ ওঁঠেদি তেওঁৰ হাঁহি এটা াগৰি গ’ল৷ ন্ধা কাম হ’লত, ‘‘এতিয়া তুমি অলপ সাৱধানে িচনাত শুই থাকা৷ দুঘণ্টামান এনেদৰে থাকিলেহে হাতত ভালকৈ ৰং লাগি, হাত দুখন একোৰে ৰঙা হৈ যা’’ – ুলি তাইক িচনাত শুৱাই দি মাকো তাইৰ কাষতে দীঘল দি পৰিলে৷ চকুত তাইৰ টোপনি নাই– মাকে কোৱাৰ েহে িচনাত াগৰিছে৷ ‘‘মা, িহুৰ দিনোৰত তোমালোকেনো কি কি কৰিছিলা কোৱাচোন?’’ আঠ ছৰীয়া কুমলীয়া মনটোত মাকৰ কথাোৰে কিমান যে কৌতুহল জগালে! তাইৰ পিঠিখন পিহি-পিহি মাকৰ মনটো যেন তেওঁৰ শৈশৱ-কৈশোৰৰ দিনোৰলৈ, গাঁৱৰ ঘৰখনলৈ ওভটি গ’ল৷
‘‘মাজনী অ’, িহু আমাৰ তোমালোকৰ দিনতকৈ হুত েলেগ আছিল৷ িহু ুলিলেই যেন আমাৰ উলাহৰ সীমা নাথাকে৷ ঢোলৰ মাত শুনিলেই আমাৰ গাত িহু লাগিছিল৷ কঁকাল ঘূৰাই এপাক নাচিছিলো৷ তোমালোকৰ দৰে কৰ্মশালাতহে িহু গালৈ, নাচিলৈ শিকা নাছিলো৷ ুজিছা, চ’তৰ মাহ সোমোৱাৰ পৰাই গাঁৱৰ মানুহে হাগৰ িহুৰ ে আয়োজন আৰম্ভ কৰে৷ মা-ৰমা-খুড়ীহঁতে শালত গামোছা, চেলেং-চাদৰ লৈ লয়৷ দিনৰ দিনটো ঘৰে ঘৰে মাকোৰ খিট্‌ খিট্‌ শ্দহে শুনিা আৰু৷ ডাঙৰ হ’লত আমিও াৰু ফুল চা, কাপোৰ োৱাত সহায় কৰি দিছিলো৷ কোনে, কিমান ডাঙৰ ফুলৰ িহুৱান  পাৰে, তাৰ যেন প্ৰতিযোগিতাহে চলিছিল চুুৰীটোত৷ আকৌ িহুৰ আগতে শালৰ কাপোৰ কাটিই লাগি৷ নহ’লে যে, ‘‘িহু চেৰা তাঁত হেনো অমঙ্গলীয়া৷’’
কথাোৰ ক’লৈ পাই তেওঁ যেন নৰ’ই  – উৎসাহেৰে কৈ গ’ল, ‘‘িহুৰ সময়ত আমাৰ গোটেই গাঁৱৰ পৰিৱেশেই যেন কিা নতুন নতুন হৈ পৰে, প্ৰাণৱন্ত৷ জাক জাক ৰষুণে চিৰাল ফাট দিয়া পথাৰ, মাটিলৈ সজীৱতা আনে৷ গছৰ ডালে ডালে কুঁহিপাত৷ আমে মলিয়ায়, কঁঠালে মুচি পেলায়৷ নিজান ৰাতি কেতেকীৰ মাতে টোপনি ভাঙে৷ কুলিৰ মাত সিঁয়াৰি সিঁয়াৰি আমি ন-পানী ফুটা পথাৰখনত দেওঁ দি ফুৰোঁগৈ৷ পদূলিৰ তামোল দুজোপাত কপৌফুল ফুলে৷ আমি গাইপতি একোপাহ াচি থওঁ– নাচনী হ’লে পিন্ধিলৈ৷ খন্তেক ৰৈ আকৌ আৰম্ভ কৰিলে–
ফটা ঢোলোৰ চাইকেলৰ কেৰিয়াৰত লৈ লৈ জুমে জুমে ঢোল ভাল কৰা মানুহ গৈছিল গাঁৱৰ মূৰত থকা মুচিয়াৰৰ ঘৰলৈ৷ ঢোল ভাল কৰি অনাোৰে আকৌ াটে াটে ঢোলটো জাইও আহিছিল৷ পথাৰৰ ন-পানী ভাঙি ঢোলৰ মাতে গোটেই গাঁওখন গুমগুমাই আছিল৷ চকুৰ পলক নপৰাকৈ মাকৰ কথাোৰ শুনি থকা মাজুনে হঠাৎ প্ৰশ্ন কৰিছিল, ‘মুচিয়াৰ মানে কি মা?’ অভিধানৰ মতে, ‘‘জন্তুৰ ছালৰ কাম কৰা মানুহক মুচিয়াৰ োলে৷ যিহেতু ঢোল াদ্য, গৰু আদি জন্তুৰ ছালৰ পৰা তৈয়াৰ হয়, সেয়ে ঢোল তৈয়াৰ কৰা লোককো মুচিয়াৰ োলা হয় আৰু আমাৰ গাঁৱৰ মানুহৰ মুখত পৰি মুচিয়াৰ শ্দটো গৈ মুচিয়াল হয়গৈ৷’’
‘‘ওঁ, ুজিলো াৰু৷ আৰু কোৱাচোন, িহুৰ সময়ত আৰু কি কি হৈছিল, তোমালোকৰ গাঁৱত? মাজুনৰ দুচকুত জনাৰ হেঁপাহ৷’’
‘কৈ থাকিলে হেঁপাহেই নপলায় অ’ –মাক যেন নষ্টালজিক৷ ঢোলৰ মাতে, পেঁপাৰ মাতে ৰজনজনাই থকা গাঁওখনত আমিও মনে মনে নাচনী সাজিলৈ সাজু হওঁ৷ আমাৰ খুড়াই াঁহৰ পৰা মিহি মিহিকৈ চাঁচি মুগা সূতা মেৰিয়াই গগণা সাজে৷ নতুন নতুন গগণা– দুই ওঁঠৰ ভাঁজত লৈ আমাক িশেষ কায়দাৰে জালৈ শিকায়৷ দেউতাইও গোটা াঁহ ফালি টকা সাজি দিয়ে৷ িহুৰ কেইদিন এইোৰ জাই জাই আমি নাচনী সাজি ৰৰ তলত, তিনিআলিৰ মূৰত, কেতিয়াা পথাৰতো জেং িহু মাৰিছিলো৷’’ ‘‘মা, কাইলৈ কিন্তু গাঁৱৰ ঘৰত গৈ ময়ো িহু নাচিম৷’ –কিা এটা পোৱাৰ আশাত মাজুনৰ দুচকু জিলমিলাইছিল৷ নাচিা আকৌ, ‘‘হুঁচৰি আহি নহয় ঘৰে ঘৰে৷ তেতিয়া নাচিা৷’’
‘‘মা, গাঁৱতহে আচলতে িহু ভালকৈ পাতে নেকি? মোৰো যে সদায় গাঁৱত থাকিলৈহে মন যায়৷’’ ‘‘গাঁৱত থাকি আমাৰো ভাল লাগে৷ কিন্তু দেউতা আৰু মোৰ চাকৰি যে টাউনত৷ সেইেইতো ইয়াত থাকি লগা হৈছে৷ আৰু নগৰত যে িহু নাপাতে সেইটো নহয়, নগৰৰ মানুহেও িহু পাতে৷ িহুৰ নীতি-নিয়ম পালন কৰে, জাৰৰ পৰা কিনি আনি হ’লেও গামোছাখন আপোন মানুহক যাচে, মঞ্চ সাজি হুঁচৰি গায়, িহুৰ অন্যান্য অনুষ্ঠান পাতে৷ গাঁৱত যিোৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰাৰ সুিধা আছে নগৰত সেইোৰ নাই৷ কাৰণ িহু খেতি-াতিৰ লগত জড়িত উৎসৱ৷ আচলতে, কৃষ্টি-সংস্কৃতি আদিোৰ সময়ৰ লগে লগে পৰিৱৰ্তন হৈ গৈ আছে৷ িহুও আমাৰ সংস্কৃতি– যুগৰ লগত ইয়াৰো পৰিৱৰ্তন হৈছে৷ কিন্তু হেৰাই যোৱা নাই৷ নগৰ নালাগে িদেশত থকা অসমীয়াইও িহু পাতে৷ এনেকৈয়ে পৰিৱৰ্তনৰ লগত খাপ খুৱাইও আমি িহুটো জীয়াই ৰাখি লাগি৷’’ মাকে যেন ভাষণহে দিলে– ুজিলেনে নাই া তাই?
আকৌ আগৰ িষয়লৈ ঘূৰি গৈ মাকে কৈ গ’ল– ‘‘আৰু জানা, গৰু িহুৰ দিনা দিনত আমি গৰম ভাত নাখাইছিলো৷ মায়ে আগদিনাই সৰহকৈ ভাত ৰান্ধি তাতে পানী দি থয়৷ পিছদিনা হাঁহ কণী-িলাহী দি ভাজি কৰি পঁইতাভাত খাওঁ৷ কণীযুঁজ হয় যে৷ তাৰেই ভাঙি অনা কণীোৰ আমি ভাজি খাওঁ৷ সেইদিনা আেলি আমি ভাগে ভাগে গৈ াৰীৰ পৰা, শাকনিৰ পৰা া পথাৰৰ পৰা এশ এিধ শাক িচাৰি আনো আৰু তাৰ আঞ্জাৰে গধূলি ভাত খোৱাৰ নিয়ম৷
এশ এিধ শাক? সঁচাকৈ ইমান শাক পায়নে? –তাইৰ চকুত যেন িস্ময় মাকে ুজাই দিলে –আচলতে যিকোনো শাকৰ একোটাকৈ অংশ ছিঙি এশ এিধ কৰি খালে েমাৰ-আজাৰৰ পৰা আঁতৰত থকাৰ লগতে শৰীৰ-মনত কৰ্ম প্ৰেৰণা ৃদ্ধি পায় ুলি জনিশ্াস আছে৷
‘ইমান শাকৰ নাম তোমাৰ মনত আছেনে?’
‘‘আছে কিছু কিছু’’, ুলি মাকে নাম ক’লৈ আৰম্ভ কৰাত তায়ো আঙুলিৰ মূৰত লেখিলৈ লাগিল–
মাকে গাই গ’ল –‘‘ৰ মানিমুনি, সৰু মানিমুনি, মাটিকাদুৰি, লাইজাৰি, মচন্দৰী, কেঁহৰাজ, পনৌনোৱা, জাতিলাও, ৰঙালাও, কোমোৰা, ঢেঁকীয়া, চেংমৰা, ভাত-মেটেকা, ৰপুৰৈ, লচ্‌কচি, মৰাণ আদা, কণা-শিমলু, লৰৰুৱা, ঠুটনিন, হেলচিশাক, মৰিচা, কলমৌ, মেচাকি, নলচুপহি, মেজেঙা, কচলু, ৰি, ালিৰি, লফা, চুতীয়া লফা, েতগাজ, ন ধনিয়া, িয়নিসাৱটা মানধনিয়া, টিকনি ৰুৱা, ভেদাইলতা, টেঙেচি, দোৰোণ ন, মধুসোলেং, দুপৰটেঙা, জিল্‌মিলশাক, ্ৰাহ্মীশাক, খুতৰা শাক, পচতীয়া, নৰসিংহ, তিতাফুল, িহলঙনি, কপৌ ঢেঁকীয়া, গৰুখিচ, লাজুকিন, ভেঁকুৰি তিতা, মহানিম, শগুণীলতা, শুকলতি, নেফাফু পাত, মালভোগ খুটৰা, হাতী খুটুৰা, থুটনী ন, ন আমলখি, নজালুক, শোহনি ন, গাখীৰতীন, টুুকিলতা, জেতুলীপকা পাত, পদিনা, পিৰালি পালেং, চালকুঁৱৰী, পকমৌ.........’’
মনত পেলাই পেলাই নামোৰ কৈ কৈ মাকে মাজুনৰ ফালে চাই দেখিলে– কণমাণিজনী টোপনিত লালকাল৷ মাকৰ অতীতৰ িহু লগা দিনোৰৰ কথা তাই সাধু কথাৰ দৰে শুনি শুনি টোপনি গ’ল৷ মাকেও যেন আপোন গাঁওখনৰ ঘৰে-পথাৰে অতীতটো খুচৰি খুচৰি সোমাই গৈ থাকিল৷ আছেনে াৰু, তেওঁৰ গাঁওখন সেই দিনৰ দৰেই প্ৰথা-পৰম্পৰাোৰ ুকুত সাটি৷ দুচকুৰ পতাত যেন আপোন গাঁওখন ভাহি থাকিল, কিছু সময়লৈ..

****************************



পূৰবী চুতীয়া

সহঃশিক্ষয়িত্ৰী, 

নহিৰা গুইমাৰা আঞ্চলিক হাইস্কুল, নহিৰা

ৰামপুৰ শিক্ষাখণ্ড

মোঃ ৯৮৫৪৬ ৬৭৫০৬

 


অলংকৰণ :-  পল্লবী পাঠক



Post a Comment

0 Comments